Modern times / Μοντέρνοι καιροί (1936)

Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πώς μία ταινία, ογδόντα σχεδόν χρόνια μετά τη δημιουργία της, μπορεί να είναι στ’ αλήθεια ξεκαρδιστική, αλλά και απολύτως επίκαιρη στα μηνύματα της! Κι όμως ο Τσάρλι Τσάπλιν το κατάφερε, με μία, χωρίς αμφιβολία, από τις καλύτερες κωμωδίες όλων των εποχών. Ευρηματική, πανέξυπνη σάτιρα ενός συστήματος εκμετάλλευσης, απληστίας και καταπάτησης των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ένα διαχρονικό σχόλιο πάνω στην ανωριμότητα του ανθρώπου και στην ανικανότητά του να διαχειριστεί (σωστά) τις ανεξάντλητες δυνατότητες που του προσφέρει η ευφυΐα του, στο πώς κάνει την τεχνολογία και τον κόσμο να προχωρά μπροστά και ο ίδιος αδυνατεί να ακολουθήσει…

Διαχρονική, πραγματικά αστεία αλλά και πικρή, πλούσια σε σκηνές ανθολογίας, ξεκαρδιστικά… εφιαλτική! Αν αυτή η κωμωδία δεν είναι καθαρό αριστούργημα, τότε ποια είναι;

Βαθμολογία: 5/5

Network / To Δίκτυο (1976)

Η ταινία αυτή του Sidney Lumet είναι ιδιαιτέρως γνωστή για την καταπληκτική σκηνή ενός απίστευτα επίκαιρου, ανατρι- χιαστικού μονόλογου του Peter Finch, που προτρέπει τους τηλεθεατές να σηκωθούν από το κάθισμά τους και να εκφράσουν την οργή τους.

Το σίγουρο είναι πως η ταινία έχει πράγματα να πει στο θεατή. Για το πώς θυσιάζονται τα πάντα στο βωμό του κέρδους. Το πώς, πάντα με το χρήμα ως μοναδικό στόχο, τα πάντα (και οι πάντες) μπορούν να αποτελέσουν προϊόντα εκμετάλλευσης και πώς κάθε αξία, αλλά ακόμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται χωρίς έλεος.

Η Faye Dunaway (βραβευμένη με Όσκαρ για την ερμηνεία της) υποδύεται έναν χαρακτήρα του οποίου η ζωή περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από το πώς θα ανέβουν τα νούμερα τηλεθέασης. Ο Peter Finch (που επίσης βραβεύτηκε με Όσκαρ), με τη σειρά του, δεν αποτελεί παρά ένα προϊόν. Ένα προϊόν που οι «ιδιοκτήτες» του μπορούν να το διαχειριστούν όπως θέλουν και όπως τους συμφέρει. Μέσα σε μία πολύπλοκη κρίση, ακροβατώντας στο σχοινί μεταξύ λογικής και παράνοιας, εκφράζει, σαν ένας άλλος προφήτης, όσα κανείς άλλος δεν θα τολμούσε να πει στον αέρα. Μέχρι που τελικά θα αποδειχθεί πως όσα λέει να έχουν καμία απολύτως σημασία, ούτε για τους μεγάλους τηλεοπτικούς παραγωγούς, που, όπως προαναφέρθηκε, ενδιαφέρονται μόνο για τα νούμερα τηλεθέασης, αλλά ούτε καν για τους τηλεθεατές (!) που, με την παθητική τους στάση, περισσότερο χειραγωγούνται, παρά επηρεάζονται θετικά από τα «κηρύγματα» του «προφήτη» Finch. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι ακόμα και ο ίδιος θα καταλήξει εμπορευματοποιημένος.

Σαφώς το φιλμ δεν είναι από εκείνα που θα έβλεπε κανείς για να ψυ- χαγωγηθεί ή να του προκληθούν έντονα συναισθήματα. Δεν αποσκο- πεί στο να τέρψει, αλλά αποκλειστικά στο να περάσει τα μηνύματά του που, αν μη τι άλλο, είναι ανατρι- χιαστικά επίκαιρα. Πρέπει βεβαίως να ομολογήσω ότι η έλλειψη (σχεδόν) οποιασδήποτε συναισθηματικής έξα- ρσης και οι ατελείωτοι διάλογοι που δεν αφορούν παρά μόνο σε επαγ- γελματικές διαπραγματεύσεις μου φάνηκαν ιδιαιτέρως κουραστικοί.

Όμως από την άλλη, αναγνωρίζω ότι αν το φιλμ εστίαζε και σε άλλους τομείς (πέρα από την παρουσίαση των τηλεοπτικών «παρασκήνιων» και του πώς το χρήμα αφαιρεί από τον άνθρωπο.. την ανθρωπιά του) θα έχανε πιθανότατα την διαχρονικότητά του. Διότι είναι το καυστικό σχόλιο της ταινίας πάνω στην απληστία του ανθρώπου και την ανεξέλεγκτη δύναμη των ΜΜΕ που την καθιστά τόσο δυνατή ακόμα και σήμερα.

Βαθμολογία: 3/5

Panic room / Δωμάτιο πανικού (2002)

Μία έξυπνη σε σύλληψη ιδέα και μια ευρηματική πλοκή είναι τα δυνατά σημεία του σεναρίου του David Koepp («Spider-man»). Ενός σεναρίου που αποτελεί όμως την αχίλλειο πτέρνα της ταινίας του David Fincher! Ο Koepp προσεγγίζει τους χαρακτήρες του με σχηματικούς διαλόγους και τους αντιμετωπίζει εντελώς επιδερμικά και συχνά αμήχανα --καλά, η Kristen Stewart φοβάται να κοιμηθεί το βράδυ χωρίς ένα φωτάκι αναμμένο, αλλά απέναντι στους διαρρήκτες κρατά μία στάση σχεδόν πιο γενναία και από της μητέρας της; Αφήστε που άλλοτε μοιάζει με κοριτσάκι προεφηβικής ηλικίας και άλλοτε με έφηβο punk αγοροκόριτσο…

Και, μετά, ερμηνευτικά μόνο ο Forest Whitaker είναι ικανοποιητικός. Ο Jared Leto (που δεν μου άρεσε ούτε στο «Requiem for a dream») υπερβάλλει ασυστόλως και μάλλον είχε μπερδευτεί και νόμιζε πως παίζει σε κωμωδία, ενώ οι δύο κυρίες Jodie Foster και Kristen Stewart είναι λιγότερο πανικόβλητες απ’ όσο θα έπρεπε.

Όλα αυτά καθιστούν το «Panic room»… την καλύτερη απόδειξη του πώς μία δεξιοτεχνική σκηνοθεσία μπορεί να κάνει από μόνη της μία ταινία στ’ αλήθεια καλή! Ο Fincher δίνει πνοή στο άψυχο σενάριο του Koepp και καθηλώνει πραγματικά το θεατή στο κάθισμά του για τα εκατόν δέκα περίπου λεπτά που διαρκεί το φιλμ. Δημιουργώντας μία φοβερή ατμόσφαιρα και προκαλώντας υποδειγματικά έντονο σασπένς, ο Fincher καταφέρνει κάτι το ιδιαίτερα πρωτότυπο: Σε ταυτίζει με τους χαρακτήρες και των δύο πλευρών (θύτες και θύματα –εδώ είναι που συμβάλλει εμφανώς η πολύ καλή ερμηνεία του Whitaker), με αποτέλεσμα να πιάνεις τον εαυτό σου συχνά να αγωνιά τόσο για τους μεν όσο και για τους δε!...

Βαθμολογία: 3.5/5

Notre jour viendra / Θα έρθει η μέρα και για μας (2010)

Ο γιος του Κώστα Γαβρά Ρομάν Γαβράς μέχρι προσφάτως γυρνούσε μουσικά βίντεο κλιπ και η πρώτη του αυτή ταινία μάλιστα αποτελεί κάτι σαν συνέχεια του σκεπτικού του βίντεο κλιπ - ταινία μικρού μήκους «Born Free». 

Βλέποντας το «Notre jour viendra» λοιπόν θα έλεγα ότι οι προθέσεις του Γαβρά ήταν πάρα πολύ καλές, μα το αποτέλεσμα δυστυχώς δεν τις δικαίωσε. Ήθελε να μιλήσει για τον ρα- τσισμό, τις κοινωνικές διακρίσεις, την περιθω- ριοποίηση, το χάσμα –ίσως- των γενεών, το πώς η κοινωνία από μόνη της τροφοδοτεί την αντιδραστικότητα και τις βίαιες (σωματικά ή ψυχολογικά) εξάρσεις. Και μπορεί η ταινία να έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον στους προβλη- ματισμούς και τους συμβολισμούς της και να διαθέτει ένα εξαιρετικό πρωταγωνιστικό δίδυμο, τελικά όμως ελάχιστα από τα στοιχεία της «δένουν» μεταξύ τους λειτουργικά, με αποτέλεσμα συχνά να μοιάζει ασύνδετη, ακατανόητη, σχεδόν σχηματική. Και η αίσθηση που αφήνει μετά το τέλος της είναι εκείνη μίας… εσωστρεφούς ασυναρτησίας!

Βαθμολογία: 2/5

Carnage / Ο Θεός της Σφαγής (2011)

Ο Ρομάν Πολάνσκι σατιρίζει εύστοχα τους επιτηδευμένα καλούς τρόπους που η αστική μπουρζουαζία παριστάνει πως έχει, όντας αποτελούμενη από ανθρώπους «πολιτισμέ- νους».

Πάνω κάτω Παρόμοιου σκεπτικού ήταν και το δικό μας «Σπιρτόκουτο», που κρατούσε βέβαια μία πολύ λιγότερο ‘cool’ στάση απέναντι στο θέμα. Για να πω όμως την αλήθεια, προσωπικά προτιμώ την οργισμένη χλεύη του Γιάννη Οικονομίδη… Αντιθέτως από εκείνη, η χαλαρή χιουμοριστική αντιμετώπιση από τον Πολάνσκι μοιάζει να φοβάται να αγγίξει «υψηλές συχνότητες». Δεσμευμένη από την θεατρική της προέλευση, αδυνατεί να φτάσει σε μία ικανοποιητική κορύφωση και καταλήγει να στέκεται αμήχανα μπροστά σε όσα πραγματεύεται. Από τη στιγμή που η έχθρα μεταξύ των δύο πρωταγωνιστικών ζευγαριών θα αγγίξει το απόγειό της, το φιλμ θα αρχίσει να μοιάζει στατικό και να ψάχνει να ξαναβρεί τον ρυθμό του (πράγμα που ευτυχώς αρκετές φορές πετυχαίνει).

Παρόλα αυτά, ο Πολάνσκι περίπου μέχρι τα μισά, χτίζει αριστουργηματικά μία κωμικών τόνων και υπογείως θριλερικού ρυθμού ένταση που καθηλώνει και κερδίζει τον θεατή. Μπορεί τελικά να αποδειχθεί φειδωλός στις απαραίτητες κατ’ εμέ εξάρσεις, μα παραμένει πάντοτε το απολαυστικό τετραμελές καστ να έχει την τελευταία λέξη, με τις δύο ανδρικές παρουσίες να είναι σαφώς πιο άνετες απέναντι στην κωμικότητα των ρόλων τους και ιδίως τον Κριστοφ Βαλτς που κλέβει και την παράσταση.

Βαθμολογία: 3/5

The cabin in the woods / Το μικρό σπίτι στο δάσος (2011)

Με έναν ευφυώς παραπλανητικό τίτλο, το «Μικρό σπίτι στο δάσος» προσπερνά και φτάνει πολύ παραπέρα από ό,τι δηλώνει αυτός.

Επιτέλους, το Χόλιγουντ βγάζει μία ταινία τρόμου που δεν παίρνει τον εαυτό της στα σο- βαρά, συνειδητοποιημένη, ευρηματική, μακριά από τις συνήθεις συμβάσεις και γεμάτη φρε- σκάδα. Και πράγματι η ταινία του Drew Goddard -με συν-σεναριογράφο τον Joss Whedon («The Avengers»)- δεν έχει καμία σχέση με ό,τι μας έχει συνηθίσει το είδος.

Ήδη από τους τίτλους αρχής (που παραπέμπουν έντονα στα «Funny Games»του Michael Haneke, όπως και αρκετά σημεία της υπό- θεσης), το φιλμ ξεκαθαρίζει τις διαθέσεις του –χαβαλές, ειρωνεία και πολλές κινηματογραφικές αναφορές. Μάλιστα, διαθέτοντας μία σεναριακή ιδέα που θα μπορούσε να είναι υπεύθυνη για μία άκρως εφιαλτική εμπειρία, ο σκηνοθέτης φροντίζει να φυλά έναν χιουμοριστικό άσσο στο μανίκι του για κάθε φορά που η ατμόσφαιρα τείνει να βαραίνει, διατηρώντας έτσι πάντα το χαβαλεδιάρικο cool ύφος του.

Μα οι εκπλήξεις δεν έχουν ακόμα ξεκινήσει. Όταν η ταινία ανοίγει όλα της τα χαρτιά είναι που διαπιστώνει κανείς πόσο πρωτότυπες και ευρηματικές είναι οι αστείρευτες ιδέες των δημιουργών. Με τον χαβαλέ να παίρνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο δίπλα σε μία σειρά αναφορών σε πολλές άλλες ταινίες (πχ «The Shining», «The Evil Dead», «The Strangers», «Hellraiser» αλλά και στο… «Truman Show»!) και γυρνώντας αποφασιστικά την πλάτη στα καθιερωμένα κλισέ, η ταινία καταφέρνει να πετύχει τρεις στόχους ταυτοχρόνως: Αφ’ ενός κάνει κανονικότατα την πλάκα της και ο θεατής καταδιασκεδάζει, αφ’ ετέρου αποτίει φόρο τιμής στον κινηματογράφο τρόμου και τελικά, χωρίς να αναιρεί τα παραπάνω, εκφράζει και την κριτική της για αυτόν! Πιο συγκεκριμένα, διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα εύστοχο σχόλιο πάνω στον σαδισμό και την ηδονοβλεψία που προωθούνται μέσα από πολλές ταινίες τρόμου, αλλά και ηλεκτρονικά παιχνίδια.

Ως μειονεκτήματα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν το κακοφω- τισμένο πρώτο μέρος της ταινίας, όπου πολλές φορές δυσκολεύ- εσαι να διακρίνεις ακριβώς τι συμβαίνει επί της οθόνης και το εφετζίδικο δεύτερο μέρος όπου, αντιθέτως… βλέπεις τα πάντα. Μα τότε είναι που συνειδητοποιείς πως αυτή η αντίθεση είναι απολύ- τως επιθυμητή!

Με λίγα λόγια, το «Μικρό σπίτι στο δάσος» αποτελεί μία άκρως διασκεδαστική ταινία τρόμου, σίγουρα από τις καλύτερες, πιο σκεπτόμενες, έξυπνες και πρωτότυπες των τελευταίων ετών, αλλά και μία από τις ανατρεπτικότερες εκπλήξεις της χρονιάς που διανύουμε! Ιδίως για όσους έχουν ιδιαίτερη γνώση γύρω από ταινίες του είδους, είναι must, ενώ αποτελεί σχεδόν σίγουρο μελλοντικό cult classic…

Προσπαθήστε λοιπόν να μάθετε όσο το δυνατόν λιγότερα για την υπόθεση του έργου (μην αφήσετε να σας κάνουν κανένα απολύτως spoiler), αφεθείτε στην (λιγάκι ένοχη ίσως) απόλαυση του «Μικρού σπιτιού» και εκπλαγείτε!...

Βαθμολογία: 3.5/5

Υ.Γ.: Ήταν λογικό το φιλμ να διχάσει, καθώς εννοείται πως δεν είναι ούτε μία σοβαρή ταινία τρόμου, αλλά ούτε και παρωδία! Κάπου στο ενδιάμεσο –ένα φαρσικό θρίλερ ίσως.

Υ.Γ.2: Πιθανότατα κάτι κοντινό υφολογικά να επιχείρησε και ο Τζέιμς Γουάν με το περσινό «Insidious», παρόλο που το αποτέλεσμα ήταν πλήρως άνισο και απογοητευτικό.